'Bình dân học vụ số' - Đưa kỹ năng số đến từng người dân

Năm 2026, phong trào “Bình dân học vụ số” được MTTQ các cấp trong tỉnh cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động hướng dẫn trực tiếp, giúp người dân làm quen và sử dụng các nền tảng, ứng dụng phục vụ nhu cầu hằng ngày. Tại các xã, phường, cán bộ Mặt trận, đoàn viên, hội viên (HV) và lực lượng tình nguyện phối hợp hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, cài đặt ứng dụng Tây Ninh Smart, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt, tiếp cận các tiện ích trên môi trường mạng.

Đặc biệt, lực lượng thanh niên phát huy vai trò nòng cốt trong việc phổ cập kỹ năng số tại cộng đồng. Toàn tỉnh có 96/96 xã, phường thành lập đội hình thanh niên, học sinh, sinh viên tình nguyện với hơn 3.800 thành viên. Các tổ chức Đoàn triển khai “Đại sứ số - Gia đình số”, “Chi đoàn số - Mỗi chi đoàn một sản phẩm số”, số hóa địa chỉ đỏ,... Trong năm, các cấp bộ Đoàn tổ chức hỗ trợ hơn 22.300 lượt người dân tiếp cận, sử dụng các tiện ích số.

Ở cơ sở, phương châm “người biết hướng dẫn người chưa biết” được vận dụng linh hoạt. Những người trẻ am hiểu công nghệ hướng dẫn người lớn tuổi sử dụng điện thoại thông minh, tra cứu thông tin, quét mã QR, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Với những người còn lúng túng, cán bộ, đoàn viên, HV kiên trì hướng dẫn từng thao tác để người dân có thể tự thực hiện khi cần thiết.

Ông Phạm Quốc Dũng (ngụ ấp Bình Thủy 3, xã Mỹ Hạnh) chia sẻ: “Trước đây, tôi chưa quen sử dụng các ứng dụng trên điện thoại, nhất là khi thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến nên thường phải nhờ con cháu. Được đoàn viên hướng dẫn từng bước, tôi đã biết cách tra cứu thông tin, sử dụng một số tiện ích và thanh toán bằng mã QR”.

Không dừng lại ở việc hỗ trợ các thao tác cơ bản, phong trào còn hướng đến đưa kỹ năng số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Hội Nông dân tỉnh tổ chức 40 lớp tập huấn với gần 2.000 HV tham gia; 96/96 Hội Nông dân cấp xã xây dựng câu lạc bộ nông dân chuyển đổi số. Đến nay, có hơn 148.900 HV tham gia ứng dụng “Nông dân Việt Nam”. Thông qua các buổi sinh hoạt, tập huấn, HV được hướng dẫn sử dụng ứng dụng, cập nhật thông tin thị trường, theo dõi giá cả nông sản, quản lý mã số vùng trồng và nhật ký sản xuất điện tử.

Với Hội Liên hiệp Phụ nữ (PN), nội dung chuyển đổi số được lồng ghép vào hoạt động Hội, hỗ trợ hội viên tiếp cận công nghệ, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm trên các nền tảng trực tuyến. Các mô hình "Chi hội PN số", "Câu lạc bộ PN số", "Tổ PN tiểu thương không dùng tiền mặt" được triển khai tại 96/96 xã, phường, thu hút hơn 4.800 thành viên tham gia. Hội cũng chú trọng phương thức “cầm tay chỉ việc”, quan tâm PN lớn tuổi, PN nông thôn và những trường hợp còn hạn chế điều kiện tiếp cận công nghệ.

Trong khi đó, các cấp Hội Cựu chiến binh tổ chức 97 lớp tập huấn với hơn 2.900 lượt HV tham dự. Liên đoàn Lao động tỉnh phối hợp tổ chức phổ cập kiến thức, kỹ năng số cho đoàn viên, công nhân, người lao động, tập trung vào sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và bảo đảm an toàn thông tin; xây dựng, nhân rộng mô hình “Tổ công nghệ số công đoàn”, “Mỗi đoàn viên là một công dân số”.

Phó Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam tỉnh Nguyễn Tiến Tân cho biết: “Phong trào “Bình dân học vụ số” giúp người dân biết sử dụng công nghệ vào những công việc cụ thể trong cuộc sống. MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội có lợi thế gần dân, sát cơ sở nên phát huy tốt vai trò tuyên truyền, vận động, hướng dẫn, nhất là đối với người cao tuổi, người dân nông thôn, vùng biên giới và những nhóm còn hạn chế về kỹ năng số. Mục tiêu là để mỗi người dân từng bước tiếp cận, sử dụng các nền tảng, dịch vụ số thiết yếu”.

Cùng với phổ cập kỹ năng cho người dân, MTTQ các cấp còn chú trọng ứng dụng công nghệ trong đổi mới phương thức hoạt động. Nền tảng “Mặt trận số” được triển khai đến 96/96 xã, phường; 100% đơn vị MTTQ cấp xã, phường đã nhập liệu trên hệ thống cơ sở dữ liệu trực tuyến. Tỷ lệ trao đổi văn bản điện tử trong hệ thống đạt trên 95%. Cán bộ Mặt trận được tập huấn về nền tảng số, trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ năng khai thác công nghệ phục vụ công việc.

Sau 1 năm triển khai phong trào, nhiều mô hình ứng dụng công nghệ gắn với nhiệm vụ được thành lập. Các địa phương tận dụng mã QR, nhóm Zalo cộng đồng và các nền tảng trực tuyến để mở rộng kênh tiếp nhận, trao đổi thông tin, tạo điều kiện để người dân tham gia đóng góp ý kiến.

Tại xã Vàm Cỏ, mô hình “Mặt trận số - Lắng nghe - Chia sẻ” sử dụng mã QR, biểu mẫu trực tuyến và nhóm Zalo để tiếp nhận, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của Nhân dân. Ở xã Long Thuận, mô hình “Mặt trận thông minh” được triển khai với 13 nhóm Zalo Nhân dân, do Trưởng Ban Công tác Mặt trận các ấp quản lý.

Tại ấp Ao Gòn, xã Tân Lân, mô hình “Khu dân cư đoàn kết - Chuyển đổi số” phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng trong hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, sử dụng mã QR và từng bước tự nộp hồ sơ tại nhà. Đặc biệt, mô hình hỗ trợ người khuyết tật sử dụng dịch vụ công trực tuyến tại nhà được phường An Tịnh quan tâm triển khai hiệu quả.

Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Công tác Mặt trận ấp 5, xã Cần Đước Nguyễn Thị Kim Lành cho biết: “Việc sử dụng nhóm Zalo giúp chúng tôi thông tin nhanh hơn, người dân cũng thuận tiện theo dõi các hoạt động của địa phương. Khi có vấn đề cần phản ánh, người dân có thể trao đổi ngay trên nhóm thay vì chờ đến cuộc họp”.

Bên cạnh các mô hình gắn với hoạt động của Mặt trận, những cách làm thúc đẩy thanh toán số cũng được triển khai tại cộng đồng. Mô hình “Chợ 4.0”, “Chợ không dùng tiền mặt”, “Tuyến đường không dùng tiền mặt” từng bước giúp người dân làm quen với giao dịch điện tử.

Ông Nguyễn Tiến Tân đề nghị: “MTTQ các cấp cần tiếp tục phát huy vai trò của Ban Công tác Mặt trận, các chi, tổ hội và tổ công nghệ số cộng đồng trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân; chú trọng duy trì, nhân rộng các mô hình mang lại hiệu quả thiết thực. Việc triển khai cũng cần gắn với giám sát, phản biện xã hội, kịp thời ghi nhận những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chuyển đổi số tại cộng đồng”.

Từ những kết quả bước đầu, phong trào “Bình dân học vụ số” đang mở ra cách tiếp cận mới trong công tác vận động quần chúng. Khi kỹ năng số dần trở thành một phần trong sinh hoạt, lao động của từng gia đình, khoảng cách số được thu hẹp, sức mạnh cộng đồng cũng được phát huy, tạo nền tảng để Tây Ninh xây dựng xã hội học tập, phát triển toàn diện trong thời đại số./.