Đảng viên làm kinh tế tư nhân: Điều kiện và giới hạn theo từng nhóm đảng viên

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đã khẳng định như vậy khi quán triệt Quy định số 224-QĐ/TW về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV sáng nay (16/10).

Phạm vi mở rộng và 5 nguyên tắc căn bản

Quy định nêu rõ đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh phải đảm bảo 5 nguyên tắc cụ thể:

Thứ nhất, đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh theo quy định này và quy định của pháp luật, tuân thủ những điều đảng viên không được làm, gương mẫu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm với Nhà nước, xã hội, môi trường, người lao động, người tiêu dùng, giữ gìn đạo đức kinh doanh, xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh, thực hành kinh doanh có trách nhiệm.

Thứ hai, quyền sở hữu, quyền tài sản và quyền lợi ích hợp pháp của đảng viên được bảo vệ theo quy định của pháp luật. Cấp ủy, tổ chức đảng không đặt thêm điều kiện, thủ tục hạn chế quyền đầu tư kinh doanh hợp pháp của đảng viên ngoài những điều kiện thủ tục quy định tại quy định này và hướng dẫn của Ban Bí thư.

Thứ ba, quyền hạn chế và thực hiện kiểm soát xung đột lợi ích áp dụng theo chức danh, vị trí công tác, chức trách nhiệm vụ được giao.

Thứ tư, đảng viên trong khu vực công không được sử dụng trái quy định tài sản nhà nước, thông tin, dữ liệu, nhân lực, kết quả nghiên cứu và các nguồn lực công khác để phục vụ hoạt động đầu tư kinh doanh của bản thân, người có liên quan hoặc nhóm lợi ích; không được đầu tư kinh doanh vào tổ chức kinh tế, lĩnh vực mà mình trực tiếp quyết định, quản lý; không được để hoạt động đầu tư kinh doanh ảnh hưởng đến việc hoàn thành chức trách nhiệm vụ được giao.

Thứ năm, việc chấp thuận đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh do cấp có thẩm quyền quyết định theo phân cấp quản lý cán bộ. Việc chấp thuận theo quy định này là yêu cầu trong nội bộ Đảng, không thay thế điều kiện, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Xác định quyền và giới hạn theo từng nhóm đối tượng đảng viên

Điểm đổi mới quan trọng của quy định là xác định quyền, điều kiện và giới hạn theo từng nhóm đảng viên thay vì áp dụng một cách tiếp cận đồng nhất.

Đối với đảng viên ngoài khu vực công được thực hiện tất cả hoạt động đầu tư kinh doanh theo quy định và những hoạt động đầu tư kinh doanh khác mà pháp luật không cấm, không phải xin chấp thuận của tổ chức đảng.

Đảng viên là cán bộ, công chức được thực hiện và không phải xin chấp thuận đối với các hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành.

Đối với cán bộ, công chức không thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý và không ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích, quy định đã mở rộng quyền được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư chi phối, không quản lý, điều hành sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Tuy nhiên, tất cả cán bộ, công chức đều không được tham gia quản lý, điều hành tổ chức kinh tế. Những cán bộ, công chức ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích và cán bộ, công chức thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý phải tuân thủ các giới hạn chặt chẽ hơn: không được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, giữ cổ phần chi phối và quản lý điều hành.

Đảng viên là viên chức được thực hiện và không phải xin chấp thuận đối với các hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế và không chi phối, quản lý, điều hành. Riêng viên chức không ở vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích còn được thực hiện đầu tư kinh doanh, có đầu tư thành lập tổ chức kinh tế hoặc có chi phối nhưng không quản lý, điều hành.

Điểm mới đáng chú ý là viên chức không giữ chức vụ quản lý, không ở vị trí có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích, được tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh, có tham gia quản lý điều hành, kể cả thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư chi phối sau khi được chấp thuận, với điều kiện không ảnh hưởng đến chức trách nhiệm vụ và chất lượng dịch vụ công. Viên chức không giữ chức vụ quản lý còn có thể được tạm thời rời vị trí công tác để đầu tư thành lập, chi phối, quản lý, điều hành tổ chức kinh tế theo quy định.

Ngược lại, đối với viên chức ở vị trí lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích phải tuân thủ giới hạn chặt chẽ hơn, không được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối và quản lý điều hành. Viên chức giữ chức vụ quản lý không được đồng thời quản lý, điều hành tổ chức kinh tế, trừ trường hợp được giao nhiệm vụ theo quy định của pháp luật.

“Đây là bước mở đáng chú ý, tạo điều kiện phát huy tri thức, chuyên môn và năng lực đổi mới sáng tạo của viên chức, quy định mới đã mở rộng quyền lớn cho viên chức được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, trong khi Quy định số 15 trước đây không cho phép”, theo ông Nguyễn Thanh Nghị.

Đảng viên đang công tác, phục vụ trong Quân đội nhân dân và Công an nhân dân được thực hiện và không phải xin chấp thuận đối với các hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập và đầu tư kinh doanh nhưng không thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành. Việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh phải bảo đảm bí mật nhà nước, bí mật công tác, không phương hại đến quốc phòng, an ninh theo quy định.

Đảng viên công tác tại vị trí, lĩnh vực có nguy cơ cao phát sinh xung đột lợi ích không được đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối và quản lý điều hành trong thời gian công tác, phục vụ. Đảng viên không được quản lý điều hành tổ chức kinh tế trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền phân công giao nhiệm vụ.

Đối với đảng viên là người quản lý doanh nghiệp nhà nước, đại diện phần vốn nhà nước được thực hiện và không phải xin chấp thuận đối với các hoạt động chuyên môn, khai thác tài sản tạo thu nhập, đầu tư kinh doanh nhưng không đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, không chi phối, quản lý, điều hành; được mua, nhận, nắm giữ cổ phần, phần vốn góp và thực hiện quyền của cổ đông, thành viên tại doanh nghiệp do mình quản lý hoặc đại diện phần vốn nhà nước theo quy định pháp luật.

Việc thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư chi phối, quản lý điều hành chỉ được thực hiện khi đáp ứng điều kiện và được cấp có thẩm quyền chấp thuận. Đặc biệt, không được đầu tư kinh doanh trong ngành, lĩnh vực có lợi ích liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp nhà nước mà mình quản lý hoặc đại diện phần vốn nhà nước, trừ trường hợp được quy định. “Yêu cầu trọng tâm là phải tách bạch quyền lợi cá nhân với chức trách quản lý, đại diện phần vốn nhà nước, không để quyền lực quản lý, thông tin nội bộ hoặc nguồn lực của doanh nghiệp nhà nước trở thành lợi thế kinh doanh riêng”, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Đối với đảng viên sau khi thôi giữ chức vụ, thôi công tác, nghỉ hưu và không còn công tác trong khu vực công được thực hiện tất cả các hoạt động đầu tư kinh doanh theo quy định như đảng viên ngoài khu vực công, trừ các hoạt động bị hạn chế liên quan đến lĩnh vực công việc đã phụ trách trong phạm vi và thời hạn theo quy định của pháp luật.

Kiểm soát xung đột lợi ích và 3 yêu cầu tổ chức thực hiện

Một nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng của quy định là cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích. Tại Điều 12, Quy định nêu rõ việc nhận diện, đánh giá xung đột lợi ích; trách nhiệm của đảng viên khi xung đột lợi ích phát sinh hoặc khi được phát hiện; trách nhiệm của cấp có thẩm quyền trong xem xét, quyết định biện pháp kiểm soát; và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan trong phối hợp, chia sẻ, sử dụng thông tin, dữ liệu, hồ sơ theo thẩm quyền.

Để Quy định thực sự đi vào cuộc sống, Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nêu rõ cần tập trung vào 3 yêu cầu then chốt: Thứ nhất, nhận thức đúng tinh thần đổi mới, khuyến khích đảng viên làm giàu hợp pháp, chính đáng, phát huy năng lực và nguồn lực cho phát triển đất nước, đồng thời giữ vững nguyên tắc, kỷ luật và bản chất của Đảng.

Thứ hai, tổ chức thực hiện thống nhất, minh bạch, đúng thẩm quyền: Xác định đúng nhóm đối tượng, đúng hoạt động, đúng điều kiện và bảo đảm đồng bộ giữa quy định của Đảng với pháp luật của Nhà nước.

Thứ ba, kiểm soát xung đột lợi ích thực chất. Kiên quyết ngăn chặn việc lợi dụng tư cách đảng viên, chức vụ, quyền hạn, thông tin hoặc nguồn lực công để trục lợi, gắn mở rộng quyền với trách nhiệm nêu gương, đạo đức kinh doanh và liêm chính công vụ.

“Thực hiện tốt quy định mới về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư kinh doanh sẽ góp phần phát huy nguồn lực của đội ngũ cán bộ đảng viên, huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.