Hội thảo tham vấn "Nâng cao vai trò của tổ chức xã hội nghề nghiệp trong tham gia cung cấp dịch vụ công"

Tham dự Hội thảo có đại diện các bộ, ngành, cơ quan liên quan, đại diện UNDP, các đối tác phát triển cùng các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoạt động trên phạm vi toàn quốc.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Vụ trưởng Thang Thị Hạnh khẳng định Đảng và Nhà nước luôn quan tâm phát huy vai trò của các hội trong tập hợp, đoàn kết hội viên, huy động nguồn lực hợp pháp đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ Nhân dân. Đặc biệt, Chỉ thị số 11-CT/TW ngày 20/7/2026 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phát huy vai trò của các hội quần chúng trong giai đoạn phát triển mới tiếp tục đặt ra yêu cầu gắn kết chặt chẽ việc phát huy vai trò của tổ chức hội với tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và nâng cao hiệu quả hoạt động của hội.

Trong bối cảnh đó, nghiên cứu sự tham gia của các tổ chức xã hội nghề nghiệp vào cung ứng dịch vụ công có ý nghĩa thiết thực. Vấn đề cần làm rõ là hội có thể tham gia công việc gì, theo căn cứ pháp lý và cơ chế nào, với điều kiện năng lực ra sao, để góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Việc nghiên cứu phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của Việt Nam, phù hợp với chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và điều kiện của từng ngành, lĩnh vực.

Vụ trưởng Vụ Tổ chức phi chính phủ Thang Thị Hạnh nêu rõ, cần thống nhất rằng phát huy nguồn lực xã hội trong cung ứng dịch vụ công phải gắn với trách nhiệm quản lý, kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Sự tham gia của hội không làm thay đổi thẩm quyền quản lý nhà nước đã được pháp luật quy định. Việc giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu hoặc áp dụng cơ chế khác phải đúng đối tượng, điều kiện, phạm vi và trình tự theo quy định áp dụng đối với từng loại dịch vụ. Đối với nội dung chưa có cơ sở pháp lý, cần nghiên cứu, kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét; không mặc nhiên coi đề xuất nghiên cứu là căn cứ để triển khai.

Về phía Bộ Nội vụ, việc tham gia nghiên cứu, trao đổi tại Hội thảo được đặt trong chức năng quản lý nhà nước về hội và các nhiệm vụ được giao. Bộ Nội vụ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong phạm vi thẩm quyền; các cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực thực hiện trách nhiệm quản lý chuyên ngành đối với hoạt động của hội và dịch vụ thuộc phạm vi quản lý. Việc xác định dịch vụ, điều kiện chuyên môn, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế tổ chức thực hiện phải được xem xét theo pháp luật chuyên ngành và thẩm quyền của từng cơ quan. Cần phối hợp chặt chẽ để vừa phát huy đóng góp của hội, vừa bảo đảm quản lý đầy đủ, không chồng chéo hoặc bỏ sót trách nhiệm.

Định hướng nội dung thảo luận, Vụ trưởng Vụ Tổ chức phi chính phủ đề nghị các đại biểu tập trung vào bốn nhóm vấn đề trọng tâm. Trước hết là làm rõ đối tượng, phạm vi và căn cứ pháp lý; sử dụng thuật ngữ nhất quán, phù hợp pháp luật Việt Nam; phân biệt rõ dịch vụ công với dịch vụ nội bộ cho hội viên hoặc hoạt động nghề nghiệp thông thường; xác định hội trực tiếp cung ứng hay chỉ hỗ trợ một công đoạn; cơ quan nào có thẩm quyền quyết định; căn cứ nào quy định điều kiện và trách nhiệm thực hiện. Các hoạt động đào tạo, sát hạch, chứng nhận hoặc cấp chứng chỉ phải được xem xét riêng theo pháp luật chuyên ngành, không suy rộng từ một trường hợp sang các lĩnh vực khác. Cùng với đó, cần đánh giá khách quan, khoa học về năng lực và hiệu quả tham gia của hội trên cơ sở dữ liệu có nguồn gốc, thời điểm rõ ràng, phân biệt kết quả khảo sát với nhận định chủ quan; xem xét toàn diện tư cách pháp lý, tôn chỉ mục đích, nguồn lực chuyên môn, tài chính; đo lường hiệu quả qua chất lượng dịch vụ, chi phí, sự hài lòng của người thụ hưởng và việc chấp hành pháp luật.

Bên cạnh đó, Báo cáo cần làm rõ cơ chế thực hiện và trách nhiệm kiểm tra, giám sát; xác định tiêu chuẩn đầu ra, nghiệm thu, quản lý tài sản công, nghĩa vụ tài chính và kiểm soát xung đột lợi ích, bảo đảm dịch vụ công vận hành liên tục, không gây thêm phiền hà hay rào cản cho người dân, doanh nghiệp. Đặc biệt, các giải pháp đề xuất phải phù hợp với thẩm quyền; phân định rõ nội dung thực hiện ngay theo pháp luật hiện hành với nội dung cần sửa đổi, bổ sung; các kiến nghị thí điểm phải giải trình đầy đủ căn cứ, thẩm quyền, nguồn lực và chỉ thực hiện khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt; việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế phải chọn lọc, phù hợp thể chế và thực tiễn Việt Nam.

Trân trọng sự hợp tác kỹ thuật của UNDP và các chuyên gia, Vụ trưởng Thang Thị Hạnh đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến, rà soát căn cứ pháp lý và bằng chứng thực tiễn, làm rõ trách nhiệm của cơ quan được kiến nghị thực hiện; phân định rõ nhận định chuyên môn với quan điểm chính thức của cơ quan quản lý.

Tại Hội thảo, đại diện nhóm nghiên cứu đã trình bày dự thảo Báo cáo và thảo luận sôi nổi về thực trạng, rào cản thể chế cũng như giải pháp thúc đẩy các tổ chức xã hội - nghề nghiệp tham gia cung ứng dịch vụ công hiệu quả, đồng thời các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hội và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.