Nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc: Động lực mới cho phát triển bền vững và cạnh tranh quốc gia

Hội thảo là dịp trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về phát triển nền kinh tế chăm sóc, đồng thời góp phần định hình các ưu tiên chính sách của Việt Nam trong lĩnh vực này, hướng tới Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế APEC 2027.

Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà; bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam; lãnh đạo Đại sứ quán Australia tại Việt Nam cùng đại diện các bộ, ngành, tổ chức trong nước và quốc tế và các chuyên gia trong lĩnh vực bình đẳng giới, kinh tế và chăm sóc.

Bình đẳng giới vừa là nguyên tắc, vừa là mục tiêu xuyên suốt của kinh tế chăm sóc

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà khẳng định bình đẳng giới vừa là nguyên tắc, vừa là mục tiêu xuyên suốt của kinh tế chăm sóc. Hệ thống pháp luật Việt Nam như Bộ luật Lao động (2019), Luật Bình đẳng giới (2006), Luật Bảo hiểm xã hội (2024), Luật Dân số (2025) cùng Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới 2021 – 2030 đã xác lập cơ sở pháp lý vững chắc cho sự phát triển của lĩnh vực này.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà, một trong những yêu cầu trọng tâm là ghi nhận, giảm thiểu và phân bổ lại công việc chăm sóc không được trả công. Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới đặt mục tiêu giảm thời gian phụ nữ làm công việc nội trợ và chăm sóc gia đình không được trả công so với nam giới xuống còn 1,7 lần vào năm 2025 và 1,4 lần vào năm 2030 so với nam giới. Trên thực tế, thời gian làm việc nhà của phụ nữ đang có xu hướng giảm.

Theo số liệu ước tính từ kết quả điều tra lao động, việc làm đến năm 2025, số giờ trung bình làm công việc nội trợ và chăm sóc gia đình không được trả công của phụ nữ bằng 1,68 lần so với nam giới. Mặc dù kết quả này vượt mục tiêu đề ra đến năm 2025, song vẫn là thách thức, cản trở lớn đối với việc tiếp cận việc làm có trả công, các cơ hội kinh tế và ảnh hưởng đến năng suất lao động của phụ nữ, cũng như tác động đến chất lượng nguồn nhân lực trong dài hạn.

"Vấn đề này càng trở nên cấp thiết khi Việt Nam đang già hóa dân số và dự báo bước vào giai đoạn dân số già từ năm 2034. Cùng với quy mô hộ gia đình thu hẹp, mức sinh giảm và di cư lao động gia tăng, nhu cầu chăm sóc ngày càng lớn trong khi mô hình chăm sóc truyền thống dựa chủ yếu vào gia đình - và phần lớn do phụ nữ đảm nhiệm - đang đứng trước nhiều sức ép" - Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh.

Vì vậy, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho rằng, kinh tế chăm sóc không chỉ là vấn đề an sinh xã hội hay bình đẳng giới. Đây còn là vấn đề của thị trường lao động, năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những thay đổi dài hạn về nhân khẩu học. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển kinh tế chăm sóc có ý nghĩa quan trọng trong việc khai thác và phát huy hiệu quả nguồn nhân lực, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia đầy đủ hơn vào thị trường lao động, qua đó nâng cao năng suất và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Đề cập đến hợp tác khu vực, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ là một trong những ưu tiên quan trọng của APEC. Trong năm 2027, khi Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ nhà APEC, Bộ Nội vụ sẽ là đầu mối phụ trách hợp tác về phụ nữ và kinh tế APEC, đồng thời chủ trì tổ chức Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế APEC, Đối thoại công - tư về Phụ nữ và Kinh tế cùng các sự kiện liên quan.

“Trong vai trò này, Việt Nam có thể đóng góp cho APEC bằng cách thúc đẩy một chương trình nghị sự toàn diện về kinh tế chăm sóc định hướng thực thi”, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Hội thảo là bước tham vấn quan trọng để nhận diện vấn đề, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các ưu tiên chính sách cho Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Tăng cường hợp tác đa bên để xây dựng hệ thống dịch vụ chăm sóc chất lượng

Chia sẻ tại Hội thảo, bà Caroline Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam cho rằng kinh tế chăm sóc chính là hạ tầng kinh tế và xã hội cốt lõi đối với sự phát triển bền vững. Trong bối cảnh biến động nhân khẩu học tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, việc đầu tư vào hệ thống dịch vụ chăm sóc chất lượng, chi phí hợp lý sẽ mở ra "lợi ích kép", vừa thúc đẩy việc làm đàng hoàng, bình đẳng giới, vừa nâng cao năng lực tự cường của nền kinh tế.

Theo bà Caroline Nyamayemombe, việc phát triển hệ thống chăm sóc hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp hành động toàn diện từ nhiều bên. Trong đó, Chính phủ đóng vai trò ban hành chính sách, tiêu chuẩn và bảo đảm nguồn lực tài chính; khu vực tư nhân mở rộng dịch vụ, đầu tư các giải pháp đổi mới sáng tạo; còn các tổ chức xã hội và cơ sở nghiên cứu đảm bảo chính sách sát với thực tiễn và bảo vệ quyền lợi của người lao động.

“APEC 2027 là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy một chương trình nghị sự hướng tới tương lai về nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ, kết nối kinh tế chăm sóc với kinh tế xanh, kinh tế số, đồng thời ứng phó với những thay đổi nhân khẩu học và mở rộng cơ hội việc làm, kinh doanh cho phụ nữ” – bà Caroline Nyamayemombe nhận định.

Bà Caroline Nyamayemombe khẳng định UN Women sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trong việc xây dựng bằng chứng, chính sách và các quan hệ đối tác để đưa các cam kết về quyền năng kinh tế của phụ nữ và kinh tế chăm sóc vào thực tiễn.

Hội thảo quốc tế “Nâng cao quyền năng cho phụ nữ trong nền kinh tế chăm sóc” là dịp để các bên cùng nhận diện những lĩnh vực tiềm năng trong hợp tác khu vực, đồng thời đặt vấn đề nâng cao quyền năng kinh tế của phụ nữ trong mối liên hệ rộng hơn với năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của nền kinh tế.

Các khuyến nghị từ Hội thảo sẽ góp phần hỗ trợ công tác chuẩn bị cho Đối thoại chính sách cao cấp về Phụ nữ và Kinh tế APEC 2027 và các sự kiện liên quan, qua đó thúc đẩy các chính sách về kinh tế chăm sóc theo hướng toàn diện, thực chất và có khả năng tạo ra những thay đổi tích cực đối với phụ nữ và nền kinh tế.