Mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội, bảo đảm quyền lao động, quyền an sinh xã hội, phúc lợi xã hội

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng ngày 21/10 tại Hội trường, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội nghe Tờ trình tóm tắt và Báo cáo thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội trên cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn được trình bày tại Tờ trình số 801/TTr-CP của Chính phủ. Hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, đúng trình tự, thủ tục theo quy định. Các quy định của dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; thống nhất với hệ thống pháp luật.

Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ: (i) chỉ đạo Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm dự thảo Luật tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; thống nhất trong hệ thống pháp luật; không để phát sinh khoảng trống pháp lý, vướng mắc trong tổ chức thực hiện; (ii) quan tâm việc xây dựng quy định về thủ tục hành chính theo hướng giảm thời gian, thành phần hồ sơ, thủ tục và chi phí tuân thủ.

Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội: Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất và giải trình của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền lao động, quyền an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, việc quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” thuộc phạm vi tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là rất rộng, chưa bảo đảm tính khả thi, cần được cân nhắc, đánh giá tác động kỹ lưỡng, đa chiều. Do đó, đề nghị Chính phủ tiếp tục xem xét và thực hiện đầy đủ Kết luận số 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghiên cứu, bổ sung trong dự thảo Luật quy định rõ đối tượng và thời điểm cụ thể triển khai thực hiện. Trường hợp chưa thể quy định rõ đối tượng, thời điểm triển khai, chưa đạt được sự đồng thuận của đối tượng dự kiến sẽ phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đề nghị Chính phủ sửa đổi nội dung này khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm xã hội do quy định hiện hành đã bao phủ các trường hợp mà Chính phủ đề xuất.

Về danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội: Ủy ban Văn hóa và Xã hội thấy rằng, Chính phủ cơ bản đã tiếp thu ý kiến Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về nội dung này và việc sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 1 Điều 122 theo hướng chỉ quy định chung về các ngân hàng được nhận tiền gửi từ quỹ bảo hiểm xã hội; sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 122 theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro là phù hợp.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cần bổ sung quy định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong hoạt động đầu tư quỹ, đặc biệt là vai trò của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội, cơ quan bảo hiểm xã hội trong việc quyết định và chịu trách nhiệm trước Chính phủ về danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư và phương thức đầu tư cụ thể nhằm bảo đảm an toàn, bảo toàn, bền vững và hiệu quả của Quỹ theo Kết luận số 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc: “dự thảo Luật chỉ quy định đầu tư quỹ theo các nguyên tắc: (i) an toàn là điều kiện tiên quyết; (ii) bảo toàn quỹ là giới hạn không được vượt qua; (iii) hiệu quả là yêu cầu bắt buộc; (iv) minh bạch, trách nhiệm là cơ chế bảo đảm thực hiện. Tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất với định hướng về cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội. Trong thời gian tới trước mắt chỉ luật hóa những nội dung đã chín, đã rõ, đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn”.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung: Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ giữ nguyên như quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành.

Về Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội: Ủy ban Văn hóa và Xã hội đánh giá cao Chính phủ đã tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Cơ quan chủ trì thẩm tra và thống nhất với việc dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng quy định cụ thể thành phần Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội, xác định rõ các bộ, ngành có liên quan trực tiếp như quy định hiện hành; tiếp tục giữ quy định về quyền kiểm tra của cơ quan bảo hiểm xã hội và trách nhiệm của Bảo hiểm xã hội Việt Nam trong việc tham gia, phối hợp thực hiện quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội trong Luật.