Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn: Đầu tư PPP cần có cơ chế chính sách công khai, minh bạch

Sáng 12/11, trả lời chất vấn của các Đại biểu Quốc hội về đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh: Đầu tư PPP không chỉ nhằm huy động nguồn lực tư nhân cho phát triển cơ sở hạ tầng mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, Bộ trưởng cho rằng, để thu hút nhà đầu tư, cần có cơ chế chính sách công khai, minh bạch và các công cụ hỗ trợ tài chính phù hợp.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn của các ĐBQH

Tại phiên chất vấn, đại biểu Lê Thị Song An (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh) đề nghị làm rõ nguyên tắc, tiêu chí và cơ chế bố trí vốn nhà nước tham gia các dự án PPP, bảo đảm tính chủ động, ổn định và khả năng thực hiện các cam kết của Nhà nước với nhà đầu tư. Đặc biệt là cơ chế bảo đảm nguồn lực tài chính để thực hiện cam kết chia sẻ phần giảm doanh thu theo quy định của pháp luật; cũng như các giải pháp bảo đảm nguồn vốn được bố trí kịp thời, đầy đủ, tránh tình trạng thiếu nguồn lực thực hiện cam kết, ảnh hưởng đến phương án tài chính, niềm tin của nhà đầu tư và tiến độ triển khai dự án.

Liên quan tới vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, huy động vốn từ khu vực tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng theo phương thức PPP là hình thức nhằm huy động nguồn lực của toàn xã hội, kết hợp nguồn lực Nhà nước và tư nhân để phát triển các cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Theo Bộ trưởng, sau khi Luật PPP ra đời vào năm 2020, cả nước đã triển khai 69 dự án PPP, tập trung chủ yếu vào hai hình thức BOT và BT. Tuy nhiên, đặc thù của lĩnh vực hạ tầng là thời gian đầu tư dài, mức độ rủi ro cao. Trong khi đó, mục tiêu của nhà đầu tư tư nhân là lợi nhuận. Vì vậy, để thu hút được nguồn vốn này, điều quan trọng là phải xây dựng hệ thống cơ chế, chính sách công khai, minh bạch, tạo điều kiện để nhà đầu tư có thể tính toán được phương án tài chính và kiểm soát rủi ro.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, để triển khai hiệu quả các dự án PPP, cần có 3 loại quỹ hỗ trợ:

Một là Quỹ hỗ trợ phát triển dự án (PDF), hỗ trợ công tác chuẩn bị dự án. Đây là nguồn lực để Nhà nước cùng các định chế tài chính trong nước và quốc tế tham gia nghiên cứu, tính toán phương án đầu tư cụ thể, công khai và minh bạch.

Hai là Quỹ bù đắp khoảng trống tài chính (VGF), nhằm hỗ trợ thu hẹp khoảng cách tài chính, bảo đảm tính khả thi của dự án và tạo động lực để nhà đầu tư tư nhân tham gia.

Lấy ví dụ về hình thức này, Bộ trưởng cho biết, với một tuyến đường ở khu vực miền núi, khả năng thu hút vốn từ khu vực tư nhân có thể gặp nhiều khó khăn. Khi đó, Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp để nhà đầu tư có thể thu hồi vốn trong khoảng thời gian hợp lý. Theo Bộ trưởng, Luật PPP hiện hành đã quy định tỷ lệ vốn nhà nước tham gia dự án tối đa không vượt quá 70%.

Ba là Quỹ đầu tư hạ tầng, có vai trò cung cấp nguồn vốn dài hạn cho các công trình hạ tầng, phù hợp với đặc thù đầu tư có thời gian thực hiện và thu hồi vốn kéo dài.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, phải có đầy đủ những yếu tố này mới có thể huy động hiệu quả nguồn lực tư nhân vào đầu tư hạ tầng.

Bộ trưởng nhấn mạnh: Bên cạnh việc huy động vốn, thì PPP còn góp phần đổi mới phương thức quản lý, vận hành công trình. Theo đó, Nhà nước chỉ tham gia một phần vốn đầu tư, còn nhà đầu tư có trách nhiệm bỏ kinh phí duy tu, bảo dưỡng và vận hành công trình theo hợp đồng. Đây cũng là một ưu điểm cần được khuyến khích nhằm giảm áp lực nguồn lực ngân sách nhà nước trong đầu tư, quản lý và khai thác kết cấu hạ tầng. Đầu tư PPP phải đồng thời quan tâm đến quyền lợi của người dân.

Theo Bộ trưởng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, khi triển khai các dự án PPP, cần bảo đảm quyền lựa chọn của người dân. Chẳng hạn, khi đầu tư đường cao tốc theo phương thức PPP và tổ chức thu phí, Nhà nước vẫn cần duy trì các tuyến đường hiện hữu để người dân có thêm lựa chọn phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả.

“Đầu tư cơ sở hạ tầng bằng vốn ngân sách Nhà nước từ tiền thuế của nhân dân thì người dân phải được thụ hưởng. Nếu muốn di chuyển nhanh hơn, sử dụng dịch vụ có tốc độ cao hơn thì có thể lựa chọn dịch vụ PPP và trả phí tương ứng. Cách tiếp cận này giúp vừa huy động được nguồn lực tư nhân, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bảo đảm quyền lợi của người dân”. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh./.

Mai Linh (t/h)