Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán
Với 463/464 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, sáng 13/11, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Luật bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, hoàn thiện quy định về tổ chức thị trường, tiêu chuẩn nhân sự và cải cách thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển an toàn, minh bạch và bền vững.
Tạo hành lang pháp lý cho thử nghiệm các mô hình, sản phẩm mới
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo tại Hội trường. Ảnh: Đức Thanh
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo tại Hội trường. Ảnh: Đức Thanh
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Bộ trưởng cho biết, trên cơ sở ý kiến đóng góp của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với thực tiễn hoạt động của thị trường, thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan và đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường chứng khoán trong giai đoạn mới.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, tạo cơ sở pháp lý cho việc ứng dụng công nghệ mới, phát triển các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới mà pháp luật chưa có quy định hoặc có quy định khác với pháp luật hiện hành.
Theo quy định được Quốc hội thông qua, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận việc triển khai thử nghiệm trong điều kiện thực tế, với giới hạn cụ thể về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian. Việc thử nghiệm phải bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, an toàn thị trường chứng khoán và tuân thủ pháp luật có liên quan.
Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật đã được tiếp thu, chỉnh lý theo hướng quy định rõ việc sơ kết, tổng kết để cấp có thẩm quyền xem xét tiếp tục thử nghiệm hoặc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trước khi áp dụng chính thức.
Luật xác định các nguyên tắc và giới hạn cơ bản, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về quy trình thực hiện, biện pháp kiểm soát rủi ro và xử lý kết quả sau thử nghiệm. Trong đó, yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm an toàn thị trường, bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư.
Việc bổ sung cơ chế này được kỳ vọng tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực chứng khoán, đồng thời bảo đảm sự giám sát cần thiết của cơ quan quản lý đối với các hoạt động thử nghiệm.
Hoàn thiện tổ chức thị trường, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính
Các đại biểu biểu quyết Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: Đức Thanh
Bên cạnh cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán tiếp tục hoàn thiện các quy định về mô hình tổ chức thị trường, chính sách nhân lực và điều kiện hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán.
Về tổ chức thị trường, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ thống nhất giữ phương án giao Chính phủ quy định mô hình Sở Giao dịch Chứng khoán nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu phát triển thị trường trong từng thời kỳ.
Các quy định liên quan đến cơ cấu lại vốn nhà nước tại các Sở Giao dịch Chứng khoán cũng được chỉnh lý, làm rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm thống nhất với pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các quy định pháp luật có liên quan.
Đối với cải cách thủ tục hành chính, Chính phủ tiếp tục giữ phương án cắt giảm một số điều kiện và thành phần hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán, nhằm tránh kiểm tra trùng lặp các điều kiện về an toàn vốn đã được cơ quan quản lý ngân hàng giám sát, đồng thời giảm thủ tục cho các tổ chức tham gia thị trường.
Tuy nhiên, việc đơn giản hóa thủ tục vẫn phải gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn hoạt động. Theo đó, các quy định về năng lực kỹ thuật, quản lý tách biệt tài sản của khách hàng, giám sát hoạt động lưu ký và bảo đảm an toàn hệ thống tiếp tục được duy trì.
Đồng thời, các yêu cầu về đối chiếu dữ liệu, tất toán và chuyển giao tài khoản khách hàng trong trường hợp tổ chức lưu ký không thể tiếp tục hoạt động vẫn được thực hiện theo quy định, nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và hạn chế rủi ro phát sinh.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, việc cắt giảm điều kiện và thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc giảm trách nhiệm bảo đảm an toàn của thị trường chứng khoán.
Liên quan đến chính sách nhân lực, dự thảo Luật đã phân định rõ chính sách phát triển nguồn nhân lực chung của ngành chứng khoán với chế độ, chính sách dành cho công chức Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Các quy định đối với công chức phải phù hợp với yêu cầu công việc, vị trí việc làm và pháp luật về cán bộ, công chức, tiền lương, ngân sách nhà nước.
Quy định rõ tiêu chuẩn nhân sự, tạo điều kiện chuyển tiếp cho doanh nghiệp
Giải trình rõ thêm về các quy định về tiêu chuẩn đối với người quản lý, người đại diện theo pháp luật và người hành nghề tại công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng phân định rõ yêu cầu chuyên môn đối với từng vị trí, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm thực tế.
Đối với người đại diện theo pháp luật, Luật quy định chỉ cần tối thiểu một người đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn tương ứng, không bắt buộc tất cả người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đều phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán.
Để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đang hoạt động, Luật quy định thời gian chuyển tiếp hai năm kể từ ngày có hiệu lực đối với các công ty chưa đáp ứng yêu cầu về người đại diện theo pháp luật. Trường hợp doanh nghiệp thay đổi người đại diện theo pháp luật sau khi Luật có hiệu lực thì phải bảo đảm có tối thiểu một người đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định mới.
Quy định này nhằm tạo điều kiện để các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ có thời gian bố trí, sắp xếp nhân sự phù hợp, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý và bảo đảm tính liên tục trong hoạt động kinh doanh.
Luật cũng bổ sung quy định chuyển tiếp đối với một số hoạt động cung cấp dịch vụ của công ty chứng khoán. Theo đó, các hợp đồng cung cấp dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu hoặc đại lý quản lý tài sản bảo đảm được ký trước ngày Luật có hiệu lực vẫn được tiếp tục thực hiện theo quy định, bảo đảm tính ổn định của các quan hệ hợp đồng đã phát sinh.
Bên cạnh đó, Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến hoạt động của quỹ đầu tư chứng khoán, việc sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề và các quy định chuyển tiếp, bảo đảm tính rõ ràng, thống nhất và thuận lợi trong quá trình triển khai thực hiện.
Về công tác chuẩn bị thi hành, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đang đồng thời xây dựng ba dự thảo văn bản quy định chi tiết, gồm hai dự thảo nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và sửa đổi, bổ sung Nghị định số 155/2020/NĐ-CP, cùng một dự thảo thông tư thuộc thẩm quyền ban hành của Bộ Tài chính.
Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo rà soát các văn bản hướng dẫn về quy trình nghiệp vụ, nhân lực và hạ tầng công nghệ, bảo đảm các điều kiện cần thiết để tổ chức triển khai Luật đồng bộ, thống nhất và hiệu quả.
Việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán góp phần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động của thị trường chứng khoán, tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.
Lam Anh
