Đảng ủy Cục Hải quan lãnh đạo đổi mới phương thức quản lý, nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp

Trong tiến trình cải cách, hiện đại hóa hải quan, Đảng ủy Cục Hải quan xác định đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, quản lý rủi ro xuyên suốt trước, trong và sau thông quan, nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp là nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, tạo thuận lợi thương mại và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan cần được thực hiện thực chất, có trọng tâm và gắn với nhu cầu của doanh nghiệp.

Lấy mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp làm căn cứ quản lý

Một trong những định hướng quan trọng được Đảng ủy Cục Hải quan lãnh đạo, chỉ đạo là chuyển từ việc chủ yếu xem xét nguy cơ của từng lô hàng sang đánh giá toàn diện quá trình chấp hành pháp luật của doanh nghiệp. Đây là bước đổi mới có ý nghĩa chiến lược, giúp cơ quan Hải quan nhận diện không chỉ rủi ro tại một thời điểm, mà còn cả xu hướng, mức độ và khả năng tuân thủ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động.

Theo đó, các cấp ủy, đơn vị cần tập trung chỉ đạo hoàn thiện việc đánh giá, phân loại doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ; thường xuyên cập nhật thông tin, theo dõi những thay đổi trong hành vi chấp hành pháp luật và sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ áp dụng biện pháp quản lý phù hợp theo quy định. Doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt cần được xem xét tạo thuận lợi tương xứng; các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao phải được tăng cường kiểm soát trên cơ sở tiêu chí và căn cứ pháp lý rõ ràng.

Định hướng này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Đảng ủy Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị nhận thức rõ rằng khuyến khích doanh nghiệp tự giác tuân thủ pháp luật chính là giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý từ gốc, giảm nguy cơ vi phạm và sử dụng tốt hơn nguồn lực kiểm tra, giám sát.

Trên tinh thần đó, việc triển khai các chương trình khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan cần được thực hiện thực chất, có trọng tâm và gắn với nhu cầu của doanh nghiệp. Các đơn vị phải chủ động cung cấp thông tin, hướng dẫn nghiệp vụ, cảnh báo những sai sót thường gặp, hỗ trợ doanh nghiệp khắc phục hạn chế và nâng cao năng lực kiểm soát nội bộ. Đồng thời, cần nghiên cứu, tổng hợp những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn để kiến nghị hoàn thiện chính sách, quy trình nghiệp vụ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện đúng pháp luật ngay từ đầu.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phân tích và dự báo rủi ro

Đảng ủy Cục Hải quan xác định dữ liệu và công nghệ là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ trong giai đoạn mới. Việc tích hợp, chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao khả năng phân tích, cảnh báo sớm, tự động hóa các khâu xử lý phù hợp và hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Đây cũng là yêu cầu gắn với việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đảng ủy Cục Hải quan yêu cầu các cấp ủy trực thuộc tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo việc ứng dụng công nghệ vào thực tiễn nghiệp vụ, nâng cao năng lực phân tích dữ liệu của đội ngũ đảng viên, công chức, từng bước chuyển từ đánh giá thủ công sang đánh giá thường xuyên trên nền tảng dữ liệu được cập nhật và chuẩn hóa.

Thực tiễn triển khai cho thấy, việc điều chỉnh tiêu chí phân luồng theo hướng tập trung vào đối tượng có nguy cơ cao đã góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. Theo số liệu được cung cấp, tỷ lệ tờ khai luồng Xanh tăng 4,97%, trong khi tỷ lệ tờ khai luồng Vàng giảm 4,27% và luồng Đỏ giảm 0,71% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, Chương trình khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan đã thu hút 397 doanh nghiệp tham gia; trong đó, 355 doanh nghiệp duy trì mức độ tuân thủ và 13 doanh nghiệp được nâng mức tuân thủ.

Đảng ủy Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị tiếp tục phát huy kết quả đạt được, đồng thời thường xuyên rà soát, đánh giá hiệu quả thực tế của các tiêu chí phân luồng và chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ phải gắn với cải tiến quy trình nghiệp vụ, nâng cao tính chính xác của dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Mục tiêu là giảm thời gian thông quan, tiết kiệm chi phí lưu kho, lưu bãi và chi phí tuân thủ, nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu kiểm soát, phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật.

PV.