Đảng ủy Cục Hải quan tăng cường lãnh đạo công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật hải quan

Đảng ủy Cục Hải quan tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng và đơn vị trực thuộc phát huy vai trò, trách nhiệm trong tham gia xây dựng chính sách, chủ động tổng kết thực tiễn, nhận diện những bất cập trong quá trình thực thi pháp luật, kịp thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế theo hướng thống nhất, minh bạch, khả thi và phù hợp với yêu cầu quản lý trong tình hình mới.

Công chức Hải quan khu vực X kiểm tra hàng hóa nhập khẩu.

Ngày 23/8/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến hồ sơ hải quan, Cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ, thương mại điện tử, logistics và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hải quan.

Những nội dung sửa đổi này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với ngành Hải quan trong việc khẩn trương xây dựng, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm các quy định mới được triển khai đồng bộ, thống nhất và hiệu quả khi Luật có hiệu lực.

Trọng tâm là chỉ đạo các đơn vị chủ động rà soát hệ thống văn bản hiện hành, đánh giá tác động của những quy định mới, nhận diện các nội dung cần hướng dẫn cụ thể, những vấn đề có thể phát sinh vướng mắc trong thực tiễn để kịp thời đề xuất phương án xử lý. Quá trình xây dựng văn bản phải bảo đảm đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền; đồng thời chú trọng tính đồng bộ giữa các quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.

Thực hiện yêu cầu của Bộ Tài chính về hoàn thiện thể chế sau khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan được thông qua, Cục Hải quan xây dựng ba dự thảo văn bản quan trọng gồm: Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan; Thông tư về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; Thông tư ban hành Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập.

Một yêu cầu xuyên suốt trong lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Cục Hải quan là xây dựng, hoàn thiện pháp luật phải gắn với mục tiêu đổi mới mô hình quản lý hải quan theo hướng hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng, quản lý rủi ro làm phương thức chủ yếu và nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

Các quy định về hồ sơ hải quan, Cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ, thương mại điện tử và logistics cần được cụ thể hóa theo hướng tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ. Việc đưa dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các giải pháp số vào hoạt động hải quan cần có cơ sở pháp lý rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất, an toàn, minh bạch và khả năng triển khai trên thực tế.

Đảng ủy Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị khi tham gia xây dựng văn bản phải chú trọng rà soát mối quan hệ giữa quy định pháp luật và quy trình nghiệp vụ, bảo đảm chính sách mới có thể được tổ chức thực hiện hiệu quả trên môi trường điện tử. Đồng thời, cần hạn chế việc phát sinh yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong hệ thống dữ liệu của cơ quan nhà nước; thúc đẩy đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đối với những lĩnh vực phát triển nhanh như thương mại điện tử xuyên biên giới và logistics, việc hoàn thiện pháp luật cần theo kịp sự thay đổi của mô hình kinh doanh, bảo đảm vừa tạo điều kiện cho hoạt động thương mại hợp pháp, vừa nâng cao khả năng kiểm soát, phòng ngừa gian lận và vi phạm pháp luật. Đây là yêu cầu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa công tác xây dựng chính sách, ứng dụng công nghệ và đổi mới phương thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

PV.